Ý tưởng hay là điểm khởi đầu, nhưng nền tảng pháp lý vững chắc và tài sản trí tuệ được bảo vệ bài bản mới là yếu tố góp phần quyết định giá trị và khả năng gọi vốn của một startup. Đây cũng là những nội dung trọng tâm được chia sẻ tại chuyên đề “Pháp lý Khởi nghiệp”, do Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, Trung tâm Khởi nghiệp Sáng tạo TP.HCM phối hợp cùng Trung tâm Trải nghiệm Sinh viên & Quan hệ Doanh nghiệp – Trường Đại học Hoa Sen tổ chức trong hai ngày 17 và 19/08/2026, với sự chia sẻ của Luật sư Trần Nhật Hoàng – Giám đốc Điều hành Công ty Luật TNHH CBI.

 

Sở hữu trí tuệ – tài sản giá trị của startup

Trong quá trình hình thành và phát triển, startup có thể sở hữu nhiều loại tài sản trí tuệ như nhãn hiệu, sáng chế, bản quyền phần mềm, bí mật kinh doanh và kiểu dáng công nghiệp. Tuy nhiên, việc tạo ra tài sản trí tuệ chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã thực sự nắm quyền sở hữu đối với những tài sản này.

Luật sư Trần Nhật Hoàng – Giám đốc Điều hành Công ty Luật TNHH CBI

Một vấn đề được đặc biệt lưu ý là quyền sở hữu tài sản trí tuệ. Trong trường hợp IP được tạo ra bởi Founder, nhân viên hoặc Freelancer/Agency nhưng chưa có thỏa thuận chuyển giao quyền sở hữu rõ ràng, startup có thể đối mặt với rủi ro pháp lý khi nhà đầu tư tiến hành Legal Due Diligence (thẩm định pháp lý) trước quyết định đầu tư.

Do đó, ngay từ giai đoạn đầu, startup cần chủ động xác lập, lưu trữ và quản lý hồ sơ liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ một cách rõ ràng, minh bạch.

Sở hữu trí tuệ trong thời đại dữ liệu và AI

Sự phát triển nhanh chóng của AI cũng đặt ra nhiều câu hỏi mới liên quan đến nguồn gốc dữ liệu, quyền sử dụng và bản quyền nội dung.

Ngoài sinh viên HSU, lớp học thu hút sự quan tâm của nhiều đối tượng, lứa tuổi

Startup cần thận trọng trong việc kiểm tra nguồn dữ liệu, lưu trữ hồ sơ về quá trình sử dụng và rà soát nội dung trước khi đưa vào khai thác thương mại. Việc sử dụng AI không đồng nghĩa với việc mọi nội dung được tạo ra đều mặc nhiên “miễn phí bản quyền”.

Đây là một trong những vấn đề pháp lý mới mà các startup cần chủ động nhận diện khi công nghệ AI ngày càng được ứng dụng sâu rộng vào hoạt động kinh doanh.

Nhà đầu tư quan tâm gì khi startup gọi vốn?

Khi xem xét một startup, nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến mô hình kinh doanh, sản phẩm hay tốc độ tăng trưởng, mà còn đặc biệt chú trọng đến mức độ minh bạch và an toàn về mặt pháp lý.

Học viên tập trung lắng nghe những chia sẻ thiết thực từ góc nhìn nhà đầu tư

Thông qua các hoạt động Business Due Diligence (Business DD), Legal Due Diligence (Legal DD) và Financial Due Diligence (Financial DD), nhà đầu tư có thể đánh giá nhiều khía cạnh của doanh nghiệp như:

1. Tư cách pháp nhân và các giấy phép cần thiết;
2. Cơ cấu sở hữu và Cap Table;
3. Tài sản và quyền sở hữu trí tuệ;
4. Hồ sơ nhân sự và các nghĩa vụ liên quan;
5. Thuế, tài chính – kế toán;
6. Hợp đồng với các bên liên quan;
7. Các tranh chấp hoặc rủi ro pháp lý đang tồn tại.

Một startup có ý tưởng tốt nhưng thiếu minh bạch về pháp lý vẫn có thể gặp khó khăn trong quá trình gọi vốn.

Rủi ro pháp lý có thể tác động đến định giá startup

Các vấn đề như IP chưa thuộc quyền sở hữu của công ty, Cap Table không rõ ràng, thiếu giấy phép, tồn đọng nghĩa vụ thuế – bảo hiểm xã hội hoặc hệ thống sổ sách chưa minh bạch đều có thể trở thành những “Red Flag” trong quá trình thẩm định.

Những rủi ro này không chỉ làm phát sinh chi phí và thời gian để khắc phục mà còn có thể ảnh hưởng đến EBITDA, hiệu quả hoạt động và định giá doanh nghiệp.

Vì vậy, chuẩn bị pháp lý không nên chỉ được xem là bước xử lý khi startup chuẩn bị gọi vốn, mà cần được xây dựng ngay từ những giai đoạn đầu của quá trình khởi nghiệp.

Xây dựng nền tảng pháp lý để phát triển bền vững

Thông qua chuyên đề “Pháp lý Khởi nghiệp”, người học có thêm góc nhìn thực tiễn về cách nhận diện các rủi ro pháp lý, bảo vệ tài sản trí tuệ và chuẩn bị nền tảng pháp lý cho startup trong quá trình phát triển, mở rộng và huy động vốn.

Ngoài chứng chỉ nhận được sau khóa học, học viên được tiếp thu nhiều kiến thức quan trọng về pháp lý khi startup

Từ một ý tưởng đến một doanh nghiệp có khả năng tăng trưởng bền vững là cả một hành trình. Trong hành trình đó, pháp lý không chỉ là “hàng rào bảo vệ” mà còn là một phần giá trị của doanh nghiệp, góp phần tạo dựng niềm tin với đối tác và nhà đầu tư.

Trọng Huy

Trung tâm Trải nghiệm Sinh viên và Quan hệ Doanh nghiệp